انواع طرح فرش؛ طرح اسلیمی

انواع طرح فرش؛ طرح اسلیمی


  از نظر لغوی اسلیم به معنای جوانه است و بعضی آن را مصغر کلمه ی اسلام و یا شکل دیگر کلمه اسلام می دانند اما باستان‌شناسان و پژوهشگران مغرب زمین به دلیل آنکه نخستین بار در سرزمینهای غربی اسلامی همچون فلسطین با آن روبه‌رو شدند، این نقوش را عربی پنداشته و نام آن را آرابسک گذاشته اند که سبک عربی و یا نقش عربی معنا می دهد.

  طرح اسلیمی

اسلیمی یکی از هفت نقش اصلی در نگارگری سنتی ایران است و شکل اساسی طرح های آن از پیچش شاخ و برگ درختان الهام گرفته شده و انواع زیادی دارد، که در بسیاری از آثار باستانی به کار رفته است. به عنوان مثال در نقش آثار باستانی بیستون که مربوط به دوران تاریخی ساسانیان است، دیده می شود. همچنین این طرح در صنایع دستی ایران جایگاه ویژه ای دارد و از آن در زری بافی، زری دوزی، کاشی کاری، تذهیب، مینیاتور، گچ بری، آینه کاری، معماری،کتاب ‌آرایی، قالی بافی و... استفاده می شود. در این آثار نقش و نگاز های اسلیمی گاهی به صورت نقش اصلی و زمانی همراه با دیگر طرحها به‌کار رفته‌است.

همانطور که گفته شد اسلیمی طرح های زیادی دارد از جمله :

1) طرح اسلیمی برگ دار : نوعی از اسلیمی است که مایه اصلی آن از برگ شکل گرفته است.

اسلیمی برگدار

اسلیمی برگدار

2) طرح اسلیمی خرطومی : از طرح کله فیل با تغییراتی به دست آمده و طرح خرطوم و سر و گوش ها و عاج ها در نقش دیده می شود که توسط نقاشان ایرانی ابداع شده است.

انواع طرح فرش اسلیمی خرطومیطرح فرش اسلیمی خرطوم دارطرح فرش اسلیمی خرطومی

اسلیمی خرطومی

3) طرح اسلیمی دهن اژدری :  انتهای هر شاخه به دو شاخه باز همانند دهان باز اژدها تقسیم میشود. منشاء این اسلیمی ایران است.

طرح فرش اسلیمی دهن اژدری

اسلیمی دهن اژدری

4) طرح اسلیمی ساده : فرم  ابتدایی و پایه اسلیم می باشد که بدون تزئین بوده و به آن اسلیمی توپر نیز می گویند. در نقشه ها بستگی به فضا و نوع طراحی، در اندازه های مختلف به کار می رود.

اسلیمی ساده

اسلیمی ساده

5) طرح اسلیمی ماری : آن چنان گردشی دارند که شباهت زیادی به حرکات مارپیچ و تابهای بدن مار دارد. منشاء این اسلیمی در چین است.

اسلیمی ماری

6) طرح اسلیمی گلدار : در وسط اسلیمی، نقوش گلهای ختایی طراحی می شود.

طرح فرش اسلیمی گلداراسلیمی گلدار

اسلیمی گلدار

7) طرح اسلیمی حیواندار : این اسلیمی بااستفاده از نقش حیوانات تزیین می شود.

8) طرح اسلیمی پیچکدار : برای زیبایی بیشتر برروی اسلیمی پیچک هم طراحی می شود.

9) طرح اسلیمی حلزونی

10) طرح اسلیمی شکسته

11) طرح اسلیمی کهکشانی

12) طرح اسلیمی ترنجدار

نقش «درخت زندگی» ، نقشی است که برخی از پژوهشگران، ریشه طرح های اسلیمی را نمودار تجریدی از این نقش می دانند که در هنر ایران سابقهکهن دارد. با دقت در آثار اسلیمی و تماشای پیچش های پی در پی شاخه های مزین به برگها و رویش آن ها از پایه ای که به آن بند اسلیمی می گویند، خود گویای این مطلب است. پیچش ها و گردش ها و به طور کلی منحنی ها ذات اصلی طرح های اسلیمی را تشکیل می دهند. تمام این منحنی‌ها جهتی به درون و جهتی به بیرون دارند که این گرایش به بی‌نهایت دارد و نشانی از جاودانگی در اسلیمی به شمار می‌رود.

نظم خاص و هماهنگی چشم نوازی که میان اجزاء این طرح وجود دارد چه زمانی که در قالبی تکرار می شوند و چه در زمانی که به صورت مجزا به کار می روند، این طرح را از بقیه متمایز می کند و کمتر کسی است که با تماشای آثاری با این طرح تحت تاثیر قرار نگیرد. 

نظرات بازدیدکنندگان